Pin It

yokoluslar

Bilim İnsanları Permiyen Döneminde Gerçekleşen En Büyük Yok Oluşun Sebebini Buldular.

Dünyanın yaşamış olduğu beş büyük yok oluştan en büyüğü olan Permiyen yok oluşunun sebebi hakkında bilim insanları yeni bulgular elde ettiler.

252 milyon yıl önce, yaşanan bir felaket sonucunda canlılar açısından büyük bir yıkım yaşandı. Bu yıkım o kadar şiddetliydi ki, neredeyse denizlerdeki tüm yaşamı yok etti.

Tüm kara omurgalı türlerinin yüzde 70'i öldü ve daha önce diğer iki kitlesel yok olma olayında hayatta kalan ünlü trilobit de dahil olmak üzere, bütün deniz türlerinin yüzde 96'sı yok oldu.

Bilim insanları permiyen yok oluşuna Sibirya'da meydana gelen çok büyük bir volkan patlamasının yok açtığını düşünüyorlar. Volkan patlaması sonucunda ortaya çıkan çok fazla gaz ve toz bulutu atmosferi kaplayarak güneş ışınlarının yeryüzüne ulaşmasını engelledi. Ayrıca atmosfere karışan gazlar yoğunlaşarak asit yağmurları olarak yeryüzüne yağdı bu durum canlıların yaşamını olumsuz etkileyerek bir çok canlı türünün yok olmasına sebep oldu. Bu volkanik faaliyetlerin 2 milyon yıl kadar sürdüğü tahmin ediliyor.

Yeni yapılan bir araştırmada bilim insanları deniz yaşamını neyin bitirdiğini buldular. Buna göre yükselen sıcaklıklar denizdeki oksijen seviyesinin azalmasına sebep olurken, bununla birlikte sıcaklıklar okyanus canlılarının metabolizmasını hızlandırdı, bu da oksijen gereksinimlerini daha da arttırdı. Bunun sonucunda denizlerdeki yetersiz oksijen seviyeleri sebebiyle canlıların büyük bir çoğunluğu boğularak öldüler.

Washington Üniversitesi'nden oşinografi uzmanı Justin Penn, bu hipotezin fosil kayıtlarıyla doğrudan sınanabildiğini ve canlıların yok oluşlarına neyin sebep olduğu konusunda mekanik bir tahminde bulunduklarını söyledi.

Ekip, permiyen döneminde yaşanan bu toplu yok oluş sırasında yaşananları modelleyen bir bilgisayar simülasyonunu gerçekleştirdi. Sibirya'daki volkanik patlamalarından önce, sıcaklıklar ve oksijen seviyeleri bugünkü seviyelere benziyordu. Bu yüzden simülasyondaki parametreleri tanımlamak kolay oldu.

Parametreler tanımlandıktan sonra atmosferindeki sera gazlarının yayılmasının ardından deniz yüzey sıcaklıklarını yaklaşık 11 derece (20 derece Fahrenheit) arttırdılar.

Bu durum deniz yüzeyindeki oksijen seviyesinde yaklaşık yüzde 76 civarında bir azalmaya yol açarken deniz seviyesinin altında yaklaşık yüzde 40'ı, daha derinliklerde ise oksijen tamamen tükendi.

Bunun deniz yaşamını nasıl etkileyeceğini gözlemlemek için ekip, 61 modern türün oksijen gereksinim verilerini simülasyona bağladı. Sonuç bir felaketti.

Washington Üniversitesi'nden oşinograf Curtis Deutsch, “Çok az sayıda deniz canlısı yaşadıkları ortamlarda kaldı geriye kalanı yok oldu” dedi.

Fosil kayıtları en büyük darbeyi ekvatordan uzak yüksek enlemlerde yaşayan oksijene duyarlı canlıların aldığını gösteriyor. Çünkü soğuk sularda yaşayan canlılar yüksek oksijen seviyelerine adapte olarak yaşarlar. Oksijen seviyelerinde yaşanan düşüş soğuk sularda yaşan canlıları hemen etkiler. Bununla birlikte sıcak sularda yaşayan canlılar nisbeten daha düşük oksijen seviyelerine dayanırlar.

Okyanus sularının ısınmasıyla birlikte, ekvatorun etrafındaki sıcak sularda yaşayan hayvanlar, oksijen azaldıkça yaşadıkları bölgeye benzemeye başlayan üst bölgelere göç ederek hayatta kalabildiler. Ancak daha yüksek enlemlerde yaşayan hayvanların gidecek hiçbir yeri kalmamıştı.

Sonuç olarak oksijen seviyesindeki düşüşün yaşanan felaket sırasında canlıların yok oluşundaki etkenlerin yüzde ellisinden fazlasını oluşturduğunu tespit ettiler. Gerisini muhtemelen karbondioksitin yağanğan yağmuru asitleştirmesi ve ozon tabakasının incelmesiyle birlikte bitki yaşamında keskin bir düşüşe yol açması, bunun da besin zincirini olumsuz etkilemesi olduğu anlaşıldı.

Günümüzde gerçekleşen küresel ısınmanın sonuçlarına baktığımızda, 1880'den bu yana, Dünya'nın ortalama sıcaklığı 0.8 santigrat derece (1.4 Fahrenheit) arttığı ve bu artışın üçte ikisinin 1975'ten bu yana gerçekleştiği görülüyor.

Araştırma ekibinden Penn, "Her zamanki gibi emisyon senaryoları altında, Dünya 2100'e kadar Permiyan dönemi sonundaki ısınmanın yüzde 20'sine yaklaşacak ve 2300 yılına kadar yüzde 35 ila 50 arasında olacak." Dedi.

"Bu çalışma, antropojenik iklim değişikliği altında benzer bir mekanizmadan kaynaklanan kitlesel yok olma potansiyelini vurgulamaktadır."

Araştırma ekibini bu çalışması Science dergisinde yayınlandı.

Kaynak: https://www.sciencealert.com/finally-we-know-what-killed-sea-life-in-the-deadliest-mass-extinction-in-history

 

Diğer yok oluşlara da kısaca bakacak olursak:

Ordovisyen-Silüryen Yokoluşu

Ordovisyen-Silüryen yokoluşuna büyük bir buzullanma sürecinin yol açmış olduğu düşünülüyor.

Ordovisyen döneminin sona erip Silüryen dönemine geçiş sıralarında günümüzden 450 – 440 milyon yıl öncesine rastlayan bir zamanda meydana geldiği hesaplanıyor. Yokoluş birbirlerinden yüzbinlerce yıl arayla iki büyük zirve halinde gerçekleşmiş. Ordovisyen sırasında yaşamın büyük kısmı denizlerde olduğu için sayıları büyük ölçüde azalanlar, trilobit, kafadanbacaklılar, graptolit gibi canlılar. Paleontologlara göre bu olay sonucu hayvan ailelerinden %27’si, cinslerden %57’si ve tüm türlerin %60’ı ila %70’i yokolmuş. (Canlıların sınıflandırılması hiyerarşik sırayla şöyle: Alem (hayvanlar-bitkiler-mantarlar) – Şube ( Ör: omurgalılar) – sınıf (Ör: Memeliler) – Takım (Ör: Etoburlar) – Aile (Kedigiller) – Cins (Panthera) – Tür (Panthera pardus [Anadolu leoparı]). Nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte Büyük bir buzullanma olayının Dünya’nın suyunu buz halinde hapsetmesi sonucu deniz seviyelerinin büyük oranlarda düşmesi olabileceği düşünülüyor.

Geç Devonyen Yokoluşu

375 – 355 milyon yıllar öncesi arasında meydana geldiği düşünülen bu uzun süreli yokoluş neredeyse 20 milyon yıl sürmüş ve aralıklı atımlar halinde gerçekleşmiş ve sonunda ailelerin %19’u, cinslerin %50’si ve türlerin %70’i yok olmuş.

Deniz canlıları kadar karaya çıkmış olan bitkiler, eklem bacaklılar, böcekler ve ilk amfibiler gibi hayvanların da büyük kayıplara uğradığı yokoluşun nedeninin bir asteroid çarpmasının ya da büyük volkanik etkinliğin atmosfere çıkarttığı kül ve tozların güneş ışığını perdeleyerek hava ve özellikle sıcak ortama alışmış canlıların yaşadığı denizlerde sıcaklıkları büyük ölçüde azaltması olduğu düşünülüyor.

Permiyen-Trias Yokoluşu

Paleontologların 252 milyon yıl öncesine tarihlediği bu en büyük yokoluşa, yukarıda ayrıntısıyla açıklandığı gibi o zamanlar Pangaea süper kıtasının kuzey ucundaki Sibirya’da 2 milyon yıl süren yoğun volkanizmanın yol açtığı, ve denizlerdeki ve karalardaki tüm türlerin yüzde 96’sının yok olduğu belirlenmiş bulunuyor. Yokoluşun büyük ölçüde yanardağlardan çıkan kükürt dioksit gazının yol açtığı asit yağmurlarının, besin zincirini çökertmesi sonucu gerçekleştiği düşünülüyor. Ayrıca, lavların yeraltı kömür yataklarına sızıp ateşlemesi sonucu çıkan zehirli gazların da yokoluşta etken olduğu düşünülüyor.

Trias-Jura Yokoluşu

Yaklaşık 200 milyon yıl önce meydana gelen bu yokoluşa, Pangea’nın parçalanması ve Atlantik Okyanusu’nun açılış sürecini tetikleyen, Orta Atlantik Mağma Bölgesi adlı 11 milyon kilometrekarelik Kanada’dan daha büyük alanı bazaltla dolduran büyük bir volkanizmanın ya da bir asteroid çarpmasının neden olduğu tezleri çarpışıyor. Bu alanın kalıntıları şimdi o zaman bitişik olan Avrupa, Afrika, Kuzey ve Güney Amerikanın kıyılarında bulunuyor.

Kretase – Tersiyer Yokoluşu

Kısaca K-T ya da K-Pg (Paleojen) Yokoluşu diye adlandırılan bu olay, 65 ya da 66 milyon yıl önce meydana gelmiş ve yine türlerin yarısını, bu arada kuşlar dışında dinozorların tümünü ortadan kaldırarak meydanı bu kez memelilere bırakmış.

Nedeni yine tartışma konusu. Hindistan’da Dekkan Trapları lav bölgesini yaratan volkanizmayla çakışması nedeniyle bazı paleontologlar volkanizm teorisini savunurken, Meksika’nın Yucatan Yarımadasına düşen 20 km çaplı bir asteroidin asıl suçlu olduğu teorisi üstünlük kazanmış görünüyor.

Kaynak: https://kurious.ku.edu.tr/buyuk-yokoluslar/

Pin It

Son Haberler

  • İsrailliler Ay'a Tardigrad Bulaştırdılar

    Bilimsel Haberler Aug 26, 2019 | 23:43 pm

    İsrailliler Ay'a Tardigrad Bulaştırdılar İsrailliler Ay'a Tardigrad Bulaştırdılarİsrailliler tarafından Nisan ayında Ay'a gönderilen uzay aracı Beresheet iniş yaptığı sırada bilinmeyen bir sebeple düştü. Daha sonra aracın tardigrad olarak bilinen mikroskobik su ayılarını taşıdığı ortay çıktı. Bu fiyaskoyla birlikte Ay'a çok sayıda dünyalı organizma bulaştırılmış[…]

    Read more...
  • Samanyolu Galaksisi'ni Nasıl Kolonize Edeceğiz?

    Bilimsel Haberler Jul 1, 2019 | 15:28 pm

    Samanyolu Galaksisi'ni Nasıl Kolonize Edeceğiz?Nasa tarafından bu yıl 10. kez düzenlenen Küresel Yörünge Optimizasyon Yarışması'nda (GOTC X), günümüzden 10 bin yıl sonra insanların Samanyolu Galaksi'sini nasıl kolonize edecekleri simüle edildi. Yarışmayı Çin'in ekibi kazandı.Yarışmanın “problemi” şu şekilde belirtildi: Günümüzden yaklaşık[…]

    Read more...
  • Kardeshev Ölçeği Nedir

    Bilimsel Haberler Apr 15, 2019 | 09:04 am

    Kardeshev Ölçeği Nedir Kardeshev Ölçeği Nedir?Teorisyenlere göre bir medeniyetin gelişmişlik derecesi onun enerji kullanımıyla, buna bağlı olarak bilgi ve becerileriyle doğru orantılıdır. Bir medeniyet büyüdükçe ve gelişmiş hale geldikçe, nüfus artışına ve kullandıkları teknolojilerin enerji gereksinimlerine bağlı olarak enerji taleplerinin hızla artacağı varsayılmaktadır.[…]

    Read more...